667 Veles edition - Alexander
source
| 1: | [...] паче в(с)его свѣта | |
| 2: | понеже есмь таковою видель вь снѣ | |
| 3: | да аще где знаеши повѣждь мн̏ | da ašte 'so if' ? The "da" seems redundant. It could reflect a foreign (Greek) syntax, or the non-CS conjunction ta 'and, thus'. |
| 4: | тогда и магдона извѣдоше емꙋ. | |
| 5: | и видевь ю. и познавь ю. и рче | |
| 6: | вь истинꙋ таковою вь снѣ видехь. | |
| 7: | и пееть ю | |
| 8: | и ѿвде ю. вь великꙋ саракинею | |
| 9: | Алеѯандрь расте вь домꙋ ѡца своего. | |
| 10: | и быс | |
| ратникь прѣд всеми езики̏. и црь всем | Odessa: ratnikь krěp'kь | |
| езикѡм. | Odessa: elinomь 'of Greeks/pagans' | |
| 11: | и беше̏ красота: его велїа зѣло. | Odessa: beše bo lěpota - Conjunctions i and bo seem to be interchangeable. |
| 12: | и рче вльхвѡм своим. | |
| 13: | аще ми изьѡбрѣщет(е) женꙋ | |
| лѣпꙋ. и мꙋдрꙋ паче всѣх. велико. то азь т̶о̶ вам. | Odessa: lěp'ša i mudreiša vъsego světa | |
| добро ꙋчинꙋ. | Odessa: vělïka dobra sьtvoru | |
| 14: | и вльхви же ѡбидоше | |
| всꙋ землꙋ. | Odessa: vsju zemlu vlьšьstvom | |
| 15: | и ѡбрѣтоше. женꙋ | |
| вь | Odessa: vъ mirei ou sïona cra | |
| море Сиѡна цра, црцꙋ. имꙋщи црца великꙋ кра(сотꙋ) зѣло. | Possibly a jā-stem dat/loc.sg (Morea > *Moreě). Morea - Latin name of Peloponese. | |
| 16: | име еи бѣше игꙋлида | |
| 17: | и придоше. кь Алеѯандрꙋ | |
| 18: | и повѣдаше̏ емꙋ. | |
| 19: | тогда пакы̏ | |
| рче вльхвѡм своим. | Odessa: rče vlьxvom svoim: sьberete me jako vъ sně sь neju da vimь drug druga. vlьxvi vlьxovьstvomь svoim sьbiraxu ix kata nošti | |
| 20: | и любиш(е) се за ·в· лѣт | Odessa: za *v* lět (Conev transcribes *k* '20') |
| толико велико кат нощи | Odessa: i toliko ljublexu se eliko želěxu kь večeru byti | |
| 21: | елико вь дни желахꙋ веч(е)роу быт(и) | |
| 22: | да ꙗко вь снѣ згов(о)рахꙋ се. алеѯандрь сьтвори се. ꙗко еднь ѿ кꙋпець̏. | The meetings with Alexander in dreams prior to his coming to Paleopol were omitted in Veles ed., thus making this passage somewhat unclear in the narrative. Odessa: jako vъ sne sgovarasta+ se tako vъ dny tvoraxu. aleѯan'drь sъtvori se jako edinь koup'cь (no da) |
| 23: | и приде сь корабмѝ вь палеѡпол. кь сиѡнꙋ црꙋ. | |
| носеще мнго имѐнїа. | The n.sg form nosešte is also seen in Petersburg and Adžar, Odessa has f.sg noseštïi. | |
| 24: | и дарова сиѡна цра. по ѡбїчаю́ бивающе́. | |
| 25: | и сиѡнь црь тог даровá. | Odessa: i sïon' crь togo daruva |
| 26: | и | |
| сьтвориста се́ брат(ꙗ). | CS pl.aor: 1. -xově, 2. -sta, 3. -ste (Lunt 2001:102). 3dl.aor -sta (also attested in Kiev d.) likely reflects an analogical levelling preceding the loss of distinctive dual. | |
| 27: | гꙋлида црца. по ѡбичаю́ бивающе́. сь алеѯандрѡм. вь снѣ | Odessa: i giluda crca vъsegda sь aleѯan'dromь bešě vъ taine. egda xoteše aleѯan'drь sïwna cra gostity. wna tu sedeše sь aleѯan'dromъ |
| 28: | да егда гостеста се она сѣд(ѣ)ше при алѯандрѡм | |
| 29: | Сиѡнꙋ се мнѣше. ꙗко алеѯандрова жена еес. | |
| 30: | да егда ѡхождаше си̏ вь дѡм глаше кь црци | Odessa: i paky ona otxoždaše vъ dom svoi. glaše crь sïon giludje |
| 31: | ѡ велїе чю́до́ ѡ сем | Odessa: o vělïe čjud |
| 32: | Сїа жена ꙋ сего копца. великꙋ приликоу имат кь немꙋ. | Does not really make sense in the narrative. The original is likely better reflected in Odessa ed.: ou sego kup'ca žena jest velïku tvoju priliku nosïtь |
| 33: | тогда игꙋлида гнѣваш(е) се и̶а̶ | |
| 34: | и глаше. | |
| 35: | почто мен прилагаеши к томꙋ | |
| 36: | да аще такова есмь. | |
| 37: | да и ти приличен еси кь томꙋ кꙋпцꙋ | |
| 38: | ѡнь паки зовеше алеѯандра на гости́. | |
| 39: | и ѡна тꙋ бе | |
| 40: | и тако творестá за ·s· мсць. | Odessa: i tako tvoreše vъsegda za *ź* mscь |
| 41: | когда ꙋ тог. и ѡб(р)ѣташ(е) се | An unclear part, weirdly translated also in Odessa (i ou togo i ou togo wbretaše+ s(ę). i vъ ina ruxa prěměnjaše+ sę). |
| 42: | алеѯандрь вь ина рꙋха прѣменающ(е) се. | Possibly it goes back to a more complex sentence, as prěmenajušte is formally a participle (Odessa has prěměnjaše), but the previous sentence does not make sense much more. |
| 43: | имеше бо алеѯандрь вь корабы̏ мантїю́ сь златѡм и бисрѡм и каменїем ꙋкрашенꙋю | The section is not attested in Odessa. Likely taken from the story of Solomon on Cyprus (cf. Mazon 1942:35). |
| 44: | чювше бо игꙋлида (ꙗ)ко продават алеѯандрь мантию́ | |
| 45: | сиѡн црь изьвьн грдa. изшьль беше | |
| 46: | игꙋлида црца. вьставши сь мало | |
| рабми. и пришьд вь корабь. и виде ментїю́ | The pl.inst form differs in Veles and Odessa versions. Veles prefers -mi, which goes back to OCS u-stem ending -ъmi, while Odessa prefers -i (although it also has e.g. korabmi). This would be a regular reflex of OCS o/jo-stem ending -y, but it also may reflect a generalized pl.nom ending. | |
| 47: | алеѯандрь повле | |
| 48: | и вьздигоше вѣтрила корабоу | |
| 49: | и ꙋн(е)се игꙋлидꙋ црцꙋ | |
| 50: | и привде ю вь велки градь троань. | |
| 51: | тогда градь потрес(е) се зѣло. | |
| 52: | амор црь рче ѿць ег | |
| 53: | вь истинꙋ сьбись се снь мои. | |
| иж(е) видех главнꙋ ѡгнꙋ. | Maybe shortens ideže 'where'? Or vъ nemže could be expected. Possibly Odessa ed. is closer to the original: sьvrьši+ se sьnь moi eže videx prěžde | |
| 54: | си(м)ѡнь црь ѡста вь печали. и вь порꙋгани велицѣм. | Written симѡнь, the м seems to be struck. |
| 55: | и пꙋсти. кь югꙋ црꙋ братꙋ своемꙋ вь всань градь. | |
| 56: | и | |
| юга црь посла. кь своим шꙋревем. вь ханѡнь. и вь хальдею́ и вь местопотамею. и вь персись. и вь тарсись | The form resembles the use of short article in some modern dialects, e.g. diakona 'the Deacon'. It is possible that in the original Sion indeed sent his brother to Canaan to collect his brothers in law, but the following word is not congruent with it anyway. Also Odessa and other versions have a sg.nom (i.e. iogь posla) here. | |
| 57: | месопотамьсти же црїе (халде)исци. и тарсїдсти. и ханаѡнсти и сьбраш(е) се всѣх цры ·дı· | |
| 58: | и придоше кь сиѡноу цроу. | |
| на велки градь троань. | Odessa: na aleѯan'dra cra i na grad vělïky tradь | |
| 59: | и ѡбьседоше́ е́го | |
| 60: | и | |
| рьваше за ·зı· лѣт. | Odessa: ratovaše ego | |
| 61: | не имехꙋ что сьтворти емꙋ. сь множьством полема. | |
| 62: | и бше вь них нѣкы̏ моужь именем памидá пекрни. їюга цра● | |
| 63: | и сьтворы̏ | |
| зарь играти. | Odessa: zatrïky | |
| 64: | да егда вси вое́ наꙋчи и зарь грати. тои же и тавлїю сьтвори | |
| ꙗко да ѡ себе сꙋт а не ѡ полме. | Odessa: jako da srьdce sę bolerě igrajušte | |
| 65: | и паки памида | |
| ськова конá медна велика зѣло. | Miklosich: sъkovati 'xalkeuein, cudere' | |
| 66: | и влѣзе вь кона меднго сиѡнь црь и | |
| ю ним ·л· вое добри и храб(р)и. | Written июним (Conev: s nim). | |
| 67: | а медни конь иматнскы̏ хождаше̏. | |
| 68: | и пакы памида (подкова) все кони наѡпакꙋ | |
| пелдами | Gr. pelta ? | |
| 69: | и нареди все воиски. | |
| 70: | и сьтворы̏ три ста воеводи. великых | Vatican: i izbra *t* vitezъ xrabryixъ |
| 71: | и вь нощы̏ ѿидоше. | |
| 72: | и ськриш(е) се за градь. | |
| 73: | на ꙋтрїа падоше́. на далче ѿ | |
| грда. | Veles editor writes grad city usually shortened, i.e. as гра with a д above. The sg.nom is marked with an additional jer after the a, as here, while sg.gen/acc is actually unmarked. This curious orthographic distinction is not reflected in Adžar, which uses the unmarked form both on positions of an expected nom and gen (annotated as Nmsnn there). | |
| 74: | а медни конь ѡста на | |
| ѡколь. | Miklosich: okolъ 'kyklos, circulus' | |
| 75: | и повле алеѯандрь вьвести меднго кона вь градь | |
| 76: | да егда приближишиш(е) се. кь вратѡм градꙋ тогда изиде | |
| изь кона медна сиѡн црь и ·л· вое́ храбри | Odessa: is konja i vьsi voi sь nimь | |
| 77: | и ꙋеть градꙋ врат дондеже и памида пришьд сь многїе вое и сь великою воискою, | Not mentioned in Odessa ed. |
| 78: | и прѣеше велки градь троꙗнь. | |
| 79: | и развалише его глоуще | |
| 81: | истьщаите́ до | Not in Odessa edition. Miklosich: tъštati 'epeigein, urgere' |
| ѡснованїе земли́. | A sg.gen would be expected after a do. This is found also in Adžar, other versions have do konca 'until the end'. | |
| 82: | алеѯандрь же | |
| пое женꙋ свою гꙋлидꙋ изьшьд нощїю (из)ь грда | An innovation: CS 3sg.aor would end in a -tъ (as above ou-etь). | |
| 83: | и бежа кь сꙋтанꙋ цроу | |
| зетꙋ своемꙋ вь | Both Veles and Odessa call Sultan a "son in law" of Alexander here, which is actually wrong - according to first part, he was his brother in law. | |
| с(ара)кїнею | The -ara- is struck and overwritten by the page number. | |
| 84: | да | |
| (ꙗко) беше гнѣвь бжи на сиона цра. | Struck, reconstructed by Conev. | |
| 85: | да ег(д)а вьзвратиш(е) се вь дѡм свои. ни еднь ѿ них не ѡбрѣташе жени свое | |
| 86: | нь тькмо пꙋсти дмови. ѡбрѣтахꙋ. | |
| 87: | Пон(е)же бехꙋ бежале сь рабми. своими. | |
| 88: | алеѯандрь же въздиже Сꙋтана цра | |
| 89: | и приде | |
| 90: | порази его | |
| 91: | и разоры̏ велки градь васань | Odessa: i razory grad' velikь vь Vьsanь |
| 92: | и тех землꙋ вьзет саракининь вь досанїе сѣбе́. | Odessa: i tex vъzexu zemli sьrakinïi vь dostojanïe |
| 93: | такожде и на сиѡна цра прде вь морею | |
| 94: | и порази̏ его алеѯандр(ь) | Not in Odessa ed. |
| 95: | сьмири се́ сь рабми сиѡнскми | Odessa: i smïri se aleѯan'drь sь rabi sïon'skimi. eže bexu bežali sь ženami detemi. |
| 96: | и биꙗхꙋ се рабы̏ сь гсподми своми. | Not in Odessa ed. |
| 97: | алеѯандрь. стоаше вь | |
| елеѡсѣ | Likely the Oil Mountain in Jerusalem (Mt 26:30)? | |
| 98: | а сꙋтан вь палеѡполи. | |
| 99: | и толико бех(ꙋ) тешкїе рати вь тїе дни е(...)ь | Odessa: i tako ratovaše se za *v* msca |
| 100: | единь днь по тисꙋща мрьтвець бꙋдеше за | |
| ·в· мсца на днь по тисꙋща. | Conev: *k* | |
| 101: | а ꙋбише ·ди· црїе и вое их. | Odessa: i oubiše sıona cra i vъse voi ego |
| 102: | и ѡста сꙋтан црь и алеѯандрь сь ним лихо по ·р· юнка. | |
| 103: | а то вси избиени бише. | |
| 104: | тогда бо и ероуслимь. разорише и градвь инех ·с· | |
| 105: | ·л· вое́ их изьбише | |
| 106: | а | |
| хорꙋ их ѡпꙋстише́. | In Odessa ed., the Persian king somehow survives: i gori opustyše. i vъse xori. i *gı* cari svenь pěr'skago cra | |
| 107: | и виде алеѯандрь црь что се сьтворы зла за еднꙋ женꙋ, | Not in Odessa ed. |
| 108: | изь мчь сво(и,) ѿсѣ главꙋ игꙋлидѣ црци | |
| 109: | а с(а)м скочи вь море | |
| 110: | и ꙋдави се́ тоу. | |
| 111: | (на)шемꙋ слва вь вѣкы̏ |